Europejska Agencja Kosmiczna szykuje misję, która ma zapewnić bezpieczeństwo satelitom, statkom kosmicznym i ludziom znajdującym się w przestrzeni kosmicznej. Wysięgniki do urządzeń pomiarowych przygotuje polska firma Astronika, która zdobyła ten kontrakt pokonując w otwartej konkurencji najmocniejsze firmy europejskiego sektora. Właśnie podpisano umowę.
Strażnik
Umieszczony w głębokim kosmosie VIGIL (z łaciny Strażnik) da nam czas niezbędny do podjęcia środków ochronnych wobec satelitów, sieci energetycznych i systemów telekomunikacyjnych, a załogowym eksploratorom kosmosu czas na dotarcie do bezpiecznego miejsca. Sonda będzie stale dostarczać danych w czasie zbliżonym do rzeczywistego, dzięki czemu o potencjalnie niebezpiecznych zdarzeniach otrzymamy informację znacznie wcześniej niż bylibyśmy w stanie dowiedzieć się obserwując Słońce z Ziemi.
Statek kosmiczny i jego podsystemy zaprojektowano w wyjątkowy sposób, aby umożliwić przetwarzanie danych z instrumentów w celu optymalnego i wydajnego przesyłu danych na duże odległości z głębokiego kosmosu na Ziemię bez żadnych zakłóceń.
– Burze związane z pogodą kosmiczną mogą bez ostrzeżenia powodować potencjalnie poważne problemy zdrowotne u astronautów, a skutki ekonomiczne pogody kosmicznej mogą być znaczące, zwłaszcza że w coraz większym stopniu polegamy na kluczowych technologiach stanowiących podstawę nawigacji, bankowości, lotnictwa, sieci energetycznych i telekomunikacji – mówił Holger Krag, kierownik Programu Bezpieczeństwa Kosmicznego w ESA.
Aby pokazać konsekwencje niespodziewanych aktywności słońca warto przypomnieć, że marcu 1989 roku Ziemia doświadczyła jednej z silniejszych burz geomagnetycznych w historii. Doprowadziła ona do zniszczenia transformatorów i awarii sieci energetycznej Hydro-Québec, pozbawiając prądu miliony ludzi na ponad dziewięć godzin. Tymczasem na orbicie satelity odczuły zwiększone tarcie, co zmieniało ich trajektorie, zaś elektronika pokładowa wielu urządzeń zgłaszała anomalie. Zdarzenie było jasnym sygnałem alarmowym: burze słoneczne potrafią zakłócać infrastrukturę energetyczną, zaburzać łączność radiową, a nawet zagrażać bezpieczeństwu satelitów.
Dane zebrane przez Vigil będą przekazywane do sieci ESA Space Weather Service Network, prowadzonej przez Biuro Pogody Kosmicznej ESA, w ramach ambitnego Programu Bezpieczeństwa Kosmicznego tej agencji.
Mechanizm Astroniki
Polski udział polega na zaprojektowaniu mechanizmu, który umieści i utrzyma magnetometry w odległości 7 metrów od satelity. Kluczowym know-how, które wnosi Astronika, jest m.in. zachowanie bardzo wysokiej czystości magnetycznej.
– Gdyby pole magnetyczne Ziemi – to samo, które na co dzień porusza wskazówkami kompasów – porównać do wysokości Mount Everestu, to pole magnetyczne generowane przez nasze urządzenie byłoby jak kilkumilimetrowe wzniesienie – praktycznie niezauważalne. Dodatkowo nasze urządzenie musi charakteryzować się wyjątkowo dużą niezawodnością, co wymusza stosowanie w pełni pasywnych metod napędu i rozkładania, np. sprężyn zamiast silników – tłumaczy Maksymilian Gawin, Zastępca Dyrektora ds. Rozwoju Biznesu w Astronice.
To nie pierwszy raz, kiedy Astronika bierze udział w misji mającej na celu obronę przez zagrożeniami z kosmosu. Wcześniej została zaangażowana w przygotowanie anten radarowych dla misji RAMSES, która będzie eskortować asteroidę Apophis, która w 2029 przeleci historycznie blisko Ziemi.
– Polska ma potencjał, by stać się aktywnym, dojrzałym uczestnikiem europejskiego systemu bezpieczeństwa kosmicznego — i Astronika jest dowodem na to, że już teraz potrafimy dostarczać rozwiązania na światowym poziomie. Bezpieczeństwo infrastruktury, zarówno tej umieszczonej w przestrzeni kosmicznej, jak i tej naziemnej, narażonej na działanie z kosmosu, staje się powoli naszą specjalnością – dodaje Marta Tokarz z zarządu firmy.
Firma ma dostarczyć swój wysięgnik w wersji lotnej w 2028 roku, a sonda zostanie wyniesiona w kosmos w 2031 roku, na efekty będzie więc trzeba jeszcze poczekać.
Fot: Model wysięgnika Astroniki
